{
 "id":"dharmapada",
 "name":{"or":"ଧରମା / ଧର୍ମପଦ","en":"Dharama / Dharmapada"},
 "subtitle":{"or":"ପଥରର କାମ। ଘରର ଟାଣ।","en":"The work of stone. The pull of home."},
 "kind":{"or":"କୋଣାର୍କର ଲୋକକଥା · ପ୍ରଥମ ପର୍ବ","en":"The Konark folk legend · An opening episode"},
 "intro":{"or":"ବାପାଙ୍କୁ ଖୋଜି ଧରମା କୋଣାର୍କରେ ପହଞ୍ଚେ। ହାତରେ ଅଗଣାର କୋଳି, ମନରେ ଅନେକ କଥା। ପଥର ଓ କାରିଗରଙ୍କ ଭିଡ଼ ଭିତରେ ଏହି ଗପ ପ୍ରଥମେ ଏକ ପରିବାରର ଭେଟକୁ ଦେଖେ।","en":"Dharama reaches Konark looking for his father, carrying berries from home and more questions than he can say. Among the stone and the busy craftspeople, this opening story begins with a family reunion."},
 "boundary":{"or":"ଧରମା ବା ଧର୍ମପଦ ଓ ବିଶୁ ମହାରଣା କୋଣାର୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଲୋକକଥାର ଚରିତ୍ର। ଏହି ପର୍ବରେ ମାଆ ପଠାଇଥିବା ଫଳ ଓ ବାପାଙ୍କ ସହ ଭେଟର ଲୋକକଥା ସୂତ୍ର ରହିଛି; ସଂଳାପ ଓ ଦୃଶ୍ୟକ୍ରମ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ନୂଆ ଲେଖା। ଏହା ପ୍ରମାଣିତ ଜୀବନୀ ନୁହେଁ।","en":"Dharama, also called Dharmapada, and Bisu Maharana belong to the folk legend associated with Konark. This episode uses the reunion and fruit-from-home motif; its dialogue and scene sequence are newly written for this project. It is not a verified biography."},
 "setting":{"or":"କୋଣାର୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣକୁ ଘିରି ଗଢ଼ିଉଠିଥିବା ଲୋକକଥା। ମନ୍ଦିର ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର; ଚରିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି କଥା ବା ପୋଷାକ ସେହି ସମୟର ଦଲିଲ ବୋଲି ଦାବି କରାଯାଇନାହିଁ।","en":"A folktale setting around the building of the Konark Sun Temple, a thirteenth-century monument. The characters’ dialogue and illustrated clothing are interpretations, not documentary evidence of that period."},
 "profiles":[
  {"name":{"or":"ଧରମା","en":"Dharama"},"role":{"or":"ବାପାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବା ବାର ବର୍ଷର ପୁଅ","en":"A twelve-year-old looking for his father"},"details":[
   {"title":{"or":"ଇଚ୍ଛା ଓ ଭାବ","en":"What he wants"},"text":{"or":"ବାପାଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଚାହେଁ। କାମର ଆକୃତି ଓ ମାପ ତାକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ସେ ଜଣେ ପୁଅ—ନୂଆ ସ୍ଥାନରେ ଅଳ୍ପ ସଙ୍କୋଚ ଓ ଅନେକ ଆଶା ନେଇ ଆସିଛି।","en":"He wants to meet his father. Shapes and measurements interest him, but first he is a child arriving somewhere unfamiliar, with hesitation as well as hope."}},
   {"title":{"or":"କଥା ଓ ଅଭ୍ୟାସ","en":"Voice and habits"},"text":{"or":"ଛୋଟ ସିଧା ପ୍ରଶ୍ନ କରେ। ଆଗେ ଦେଖେ, ତା’ପରେ ପଚାରେ। କୋଳି ପୁଟୁଳିକୁ ଧରି ରହିବା ଓ କହିବା ଆଗରୁ ଟିକେ ଅଟକିବାରେ ତା’ ମନର କଥା ଦେଖାଯାଏ।","en":"His questions are short and direct. He looks before asking. Holding the fruit bundle and hesitating before speaking can tell us what he feels without a speech about it."}},
   {"title":{"or":"ପୋଷାକ ଓ ରୂପ","en":"Wardrobe and appearance"},"text":{"or":"ବାର ବର୍ଷର ପିଲାର ଦେହଭଙ୍ଗୀ, ଛୋଟ କେଶ, ସରଳ ସୂତା ବସ୍ତ୍ର। ଚାଲିବାକୁ ସୁବିଧା ହେବାପରି ତଳ ବସ୍ତ୍ର ଖୋସା; ଉପର ବସ୍ତ୍ର ଛାତି ଦେଇ କାନ୍ଧରେ। ସଜସଜ୍ଜା ଅପେକ୍ଷା ତା’ ଧ୍ୟାନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।","en":"The proportions of a twelve-year-old, short hair and plain cotton. The lower wrap is secured for walking; a small upper cloth crosses the chest and shoulder. His attention matters more than adornment."}}
  ]},
  {"name":{"or":"ବିଶୁ ମହାରଣା","en":"Bisu Maharana"},"role":{"or":"ବାପା ଓ କାରିଗର","en":"Father and master craftsman"},"details":[
   {"title":{"or":"କାମ ଓ ସମ୍ପର୍କ","en":"Work and relationship"},"text":{"or":"ଲୋକକଥାରେ କୋଣାର୍କର କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ କାରିଗର। ଏହି ପର୍ବରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି କେବଳ କାମର ଦକ୍ଷତା ନୁହେଁ—ପୁଅ ଆସିଲେ କାମ ଛାଡ଼ି ତା’ କଥା ଶୁଣିବା।","en":"The craftsman occupied with Konark in the legend. In this episode, his strength includes putting work down and listening when his son arrives."}},
   {"title":{"or":"ଭାବର ପରିବର୍ତ୍ତନ","en":"The emotional turn"},"text":{"or":"ଅଜଣା ପିଲାକୁ ଦେଖି ପ୍ରଥମେ ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ। ଘରର ଫଳ ଦେଖି ଧ୍ୟାନ ବଦଳେ। ପୁଅର ନାମ ଶୁଣିଲା ପରେ ଏକ ବିରାମ—ତା’ପରେ ଭେଟ।","en":"An ordinary question for an unfamiliar child. Recognition when he sees the fruit from home. A pause on hearing his son’s name, followed by the reunion."}},
   {"title":{"or":"ପୋଷାକ ଓ ହାତର କାମ","en":"Clothes and working hands"},"text":{"or":"କାମ ପାଇଁ ଖୋସା ସୂତା ଧୋତି, କାନ୍ଧରେ ସାଧା କପଡ଼ା। ମୁହଁ ଓ ହାତରେ ଅଭିଜ୍ଞତା ରହିବ, ରାଜକୀୟ ସଜ ନୁହେଁ। ପୁଅ ପାଖକୁ ଆସିଲେ ହାତୁଡ଼ି ତଳେ ରଖନ୍ତି।","en":"A cotton dhoti tucked for work and a plain shoulder cloth. His face and hands carry experience. He puts the mallet down before turning to the child."}}
  ]},
  {"name":{"or":"ଧରମାର ମାଆ","en":"Dharama’s mother"},"role":{"or":"ଘରର ସ୍ମୃତି ଓ ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ","en":"Home, memory and the beginning of the journey"},"details":[
   {"title":{"or":"ନିଜର ଭୂମିକା","en":"Her own contribution"},"text":{"or":"ପୁଅର ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣନ୍ତି। ଘରର କୋଳି ପୁଟୁଳିରେ ବାନ୍ଧିଦିଅନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଛୋଟ କାମ ବାପା–ପୁଅଙ୍କ ଭେଟର ସୂତ୍ର ହୁଏ। ଏହି ସଂସ୍କରଣରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ନାମ ଗଢ଼ାଯାଇନାହିଁ।","en":"She listens to her son and ties up fruit from home. Her small practical action becomes part of the father–son recognition. This edition does not invent a personal name for her."}},
   {"title":{"or":"କଥାର ସ୍ୱର","en":"Speaking voice"},"text":{"or":"ସ୍ନେହ ଛୋଟ କଥାରେ ରହେ। ବଡ଼ ଭାଷଣ ବଦଳରେ ପୁଟୁଳି ଭଲକରି ବାନ୍ଧିବା, ପୁଅକୁ ଡାକି ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ମନେପକାଇବା।","en":"Affection lives in small remarks: tying the bundle firmly, calling him back to remember one more thing. She does not need an explanatory speech."}},
   {"title":{"or":"ପୋଷାକ ଓ ଭଙ୍ଗୀ","en":"Clothing and gesture"},"text":{"or":"ସରଳ ଘନ ସୂତା ଶାଢ଼ୀର ଆକୃତି, ସରୁ ଧାର, ତଳେ ସଜଡ଼ା କେଶ ଓ ଅଳ୍ପ ଚୁଡ଼ି। ଘରକାମରେ କାନି ଓ ଖୋସା କେମିତି ରହେ ତାହା ଚିତ୍ରରେ ମେଳିବ।","en":"A plain opaque cotton sari form, narrow edge, low gathered hair and a few bangles. The end and waist tucks should remain consistent as she works at home."}}
  ]}
 ],
 "relationship":{"or":"ମାଆର ପୁଟୁଳି ଘରର କଥା ନେଇଆସେ। ବାପା କାମରୁ ଆଖି ଉଠାନ୍ତି। ଧରମା ନିଜ ପରିଚୟ ଦେବାର ସାହସ ପାଏ। ଏହି ତିନିଟି ଛୋଟ କାମ ପ୍ରଥମ ପର୍ବକୁ ଗଢ଼େ।","en":"The mother’s bundle carries home with it. The father looks up from work. Dharama finds the courage to introduce himself. These three small actions shape the first episode."},
 "visual":{"or":"ପରିବାରର ଭାବ ଓ କାରିଗରଙ୍କ ଅଭ୍ୟାସ ଆଗରେ। କୋଣାର୍କର ଚିହ୍ନ ଦୃଶ୍ୟର କାମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଳ୍ପ ରହିବ। ଆଧୁନିକ ବାନ୍ଧ ବା ପବିତ୍ର ମନ୍ଦିର ବସ୍ତ୍ରର ନକ୍ସା ଏହି ପୋଷାକରେ ଅନୁମାନରେ ଯୋଡ଼ାଯିବନି।","en":"Family feeling and craft habits lead. A small Konark detail can establish the workplace when the scene needs it. Modern bandha patterns or sacred temple-textile designs are not added to the costumes without evidence."},
 "legend":{"or":"ବଡ଼ ଲୋକକଥାରେ ଧରମା ମନ୍ଦିରର ଶେଷ ପଥର ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରେ ଓ ପରେ ତା’ର ଦୁଃଖଦ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ। ଏହି ପର୍ବ କେବଳ ବାପାଙ୍କ ସହ ପ୍ରଥମ ଭେଟ ଯାଏ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ବୋଲି ଦାବି କରେନାହିଁ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟାରେ ପିଲାର ଜୀବନ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବ।","en":"In the wider legend, Dharama resolves the final-stone problem and later dies tragically. This opening episode ends at the first reunion; it does not claim to tell the whole legend. Any later treatment will value the child’s life and dignity rather than present his death as a duty."},
 "sources":[
  {"title":{"or":"ରଞ୍ଜନ କୁମାର ପଣ୍ଡା · ଲୋକରତ୍ନ, ୨୦୧୩","en":"Ranjan Kumar Panda · Lokaratna, 2013"},"url":"https://api.repository.cam.ac.uk/server/api/core/bitstreams/8920e957-babc-45d4-9981-6b8bbe821a5b/content#page=33","note":{"or":"Learning from Stories ଲେଖାରେ ପୁନଃକଥିତ ଧର୍ମପଦ କଥାରେ ଘରର ଫଳ ଓ ବାପାଙ୍କ ସହ ଭେଟର ସୂତ୍ର ଅଛି। ସେହି ଲେଖାର ସଂଳାପ ଏଠାରେ ନକଲ ହୋଇନାହିଁ।","en":"Learning from Stories recounts a version with fruit from home and a father–son reunion, citing Mahanand and Goswami (2011). Its prose and dialogue are not reproduced here."}},
  {"title":{"or":"ସରିତା ଦାଶ · ପ୍ରାଚୀ ଉପତ୍ୟକାର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ","en":"Sarita Dash · Legends of the Prachi Valley"},"url":"https://sham-storage.s3.us-east-1.amazonaws.com/files/JHAM_1_2_Dec2021_Sarita_Dash_paper_The_Legends_of_a_lost_civilization_The_Prachi_Valley_3ec969bd0e.pdf","note":{"or":"କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ଭିନ୍ନ ରୂପ ରହିଥିବାର ସୂତ୍ର। ଭିନ୍ନ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ନିର୍ଭୁଲ ଇତିହାସ ଭାବେ ମିଶାଯାଇନାହିଁ।","en":"Evidence that the legend has different versions. Those versions are not merged into a claim of certain historical biography."}},
  {"title":{"or":"କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର · ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ","en":"Konark Sun Temple · Odisha Tourism"},"url":"https://odishatourism.gov.in/en/places/konark-sun-temple","note":{"or":"ମନ୍ଦିରର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ସମୟର ପ୍ରସଙ୍ଗ।","en":"Context for the monument and its period, separate from the folktale."}}
 ],
 "story":{
  "title":{"or":"ଅଗଣାର କୋଳି","en":"The Berries from Home"},
  "note":{"or":"ଲୋକକଥାର ଏକ ସୂତ୍ରରୁ ବାପା–ପୁଅଙ୍କ ଭେଟର ଛଅଦୃଶ୍ୟର ପର୍ବ। ସଂଳାପ ନୂଆ ଲେଖା।","en":"A six-scene reunion episode drawn from a folktale motif, with newly written dialogue."},
  "koeli":{"or":"ଏତେ ବଡ଼ କାମ ଭିତରେ, ଘରର ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଖବର।","en":"In the middle of so much work, a little news from home."},
  "panels":[
   {"alt":{"or":"ଘର ଅଗଣାରେ ଧରମା ମାଆଙ୍କୁ ବାପାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପଚାରେ।","en":"In the courtyard, Dharama asks his mother about his father."},"lines":[{"speaker":"ଧରମା","speakerEn":"Dharama","or":"ମାଆ, ବାପାଙ୍କ କାମ ସରିଲାନି?","en":"Ma, hasn’t Father finished his work yet?"},{"speaker":"ମାଆ","speakerEn":"Mother","or":"କୋଣାର୍କରେ ଏବେ ବି କାମ ଚାଲିଛି।","en":"There is still work to do at Konark."}]},
   {"alt":{"or":"ମାଆ ଅଗଣାର କୋଳି ଛୋଟ କପଡ଼ାରେ ବାନ୍ଧି ଧରମାକୁ ଦିଅନ୍ତି।","en":"Mother ties courtyard berries in a small cloth and gives them to Dharama."},"caption":{"or":"ଯିବାବେଳେ ମାଆ ପୁଟୁଳିଟି ବାନ୍ଧିଦେଲେ।","en":"When he left, his mother tied up a small bundle."},"lines":[{"speaker":"ମାଆ","speakerEn":"Mother","or":"ଏ କୋଳି ନେ। ଆମ ଅଗଣାର ବୋଲି କହିବୁ।","en":"Take these berries. Tell him they’re from our courtyard."}]},
   {"alt":{"or":"କୋଣାର୍କର କାରିଗରଙ୍କ କାମସ୍ଥଳରେ ଧରମା ବିଶୁ ମହାରଣାଙ୍କୁ ଖୋଜେ।","en":"At the Konark workplace, Dharama looks for Bisu Maharana."},"caption":{"or":"କୋଣାର୍କରେ ପଥର ଓ ହାତୁଡ଼ିର ଶବ୍ଦ।","en":"At Konark: stone, and the sound of mallets."},"lines":[{"speaker":"ଧରମା","speakerEn":"Dharama","or":"ବିଶୁ ମହାରଣା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?","en":"Where can I find Bisu Maharana?"},{"speaker":"କାରିଗର","speakerEn":"Craftsman","or":"ସେଇଠି। ଗଛଛାଇରେ।","en":"Over there, under the tree."}]},
   {"alt":{"or":"ଧରମା ପୁଟୁଳି ଖୋଲେ। ବିଶୁ ମହାରଣା ହାତୁଡ଼ି ରଖି ଫଳକୁ ଦେଖନ୍ତି।","en":"Dharama opens the bundle. Bisu puts down his mallet and looks at the fruit."},"lines":[{"speaker":"ଧରମା","speakerEn":"Dharama","or":"ମାଆ ପଠାଇଛି। ଆମ ଅଗଣାରୁ।","en":"Ma sent these. From our courtyard."},{"speaker":"ବିଶୁ","speakerEn":"Bisu","or":"ଆମ ଅଗଣାରୁ? ତୁ…","en":"Our courtyard? You’re…"}]},
   {"alt":{"or":"ଧରମା ନିଜ ନାମ କହେ; ବିଶୁ ତାକୁ ପାଖକୁ ଟାଣିନିଅନ୍ତି।","en":"Dharama says his name; Bisu draws him close."},"lines":[{"speaker":"ଧରମା","speakerEn":"Dharama","or":"ମୁଁ ଧରମା।","en":"I’m Dharama."},{"speaker":"ବିଶୁ","speakerEn":"Bisu","or":"ଆ ରେ, ପାଖକୁ ଆ।","en":"Come here, son."}]},
   {"alt":{"or":"ବାପା–ପୁଅ ଏକାଠି ବସି କୋଳି ଖାଆନ୍ତି। ପାଖରେ ଅଧା ଗଢ଼ା ପଥର।","en":"Father and son sit together eating berries beside an unfinished stone carving."},"lines":[{"speaker":"ଧରମା","speakerEn":"Dharama","or":"ତୁମ କାମ ଦେଖାଇବ?","en":"Will you show me your work?"},{"speaker":"ବିଶୁ","speakerEn":"Bisu","or":"ଦେଖାଇବି। ଆଗେ କହ, ଘରେ ସବୁ କେମିତି ଅଛନ୍ତି?","en":"I will. First, tell me how everyone is at home."}]}
  ]
 }
}