କୋଣାର୍କର ଲୋକକଥା · ପ୍ରଥମ ପର୍ବ

ଧରମା / ଧର୍ମପଦ

ପଥରର କାମ। ଘରର ଟାଣ।

ବାପାଙ୍କୁ ଖୋଜି ଧରମା କୋଣାର୍କରେ ପହଞ୍ଚେ। ହାତରେ ଅଗଣାର କୋଳି, ମନରେ ଅନେକ କଥା। ପଥର ଓ କାରିଗରଙ୍କ ଭିଡ଼ ଭିତରେ ଏହି ଗପ ପ୍ରଥମେ ଏକ ପରିବାରର ଭେଟକୁ ଦେଖେ।

ପ୍ରଥମ ଗପ ପଢ଼ନ୍ତୁ →

ଧରମା ବା ଧର୍ମପଦ ଓ ବିଶୁ ମହାରଣା କୋଣାର୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଲୋକକଥାର ଚରିତ୍ର। ଏହି ପର୍ବରେ ମାଆ ପଠାଇଥିବା ଫଳ ଓ ବାପାଙ୍କ ସହ ଭେଟର ଲୋକକଥା ସୂତ୍ର ରହିଛି; ସଂଳାପ ଓ ଦୃଶ୍ୟକ୍ରମ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ନୂଆ ଲେଖା। ଏହା ପ୍ରମାଣିତ ଜୀବନୀ ନୁହେଁ।

ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ

କୋଣାର୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣକୁ ଘିରି ଗଢ଼ିଉଠିଥିବା ଲୋକକଥା। ମନ୍ଦିର ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର; ଚରିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି କଥା ବା ପୋଷାକ ସେହି ସମୟର ଦଲିଲ ବୋଲି ଦାବି କରାଯାଇନାହିଁ।

ଚରିତ୍ରମାନେ

ଧରମା

ବାପାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବା ବାର ବର୍ଷର ପୁଅ

ଇଚ୍ଛା ଓ ଭାବ

ବାପାଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଚାହେଁ। କାମର ଆକୃତି ଓ ମାପ ତାକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ସେ ଜଣେ ପୁଅ—ନୂଆ ସ୍ଥାନରେ ଅଳ୍ପ ସଙ୍କୋଚ ଓ ଅନେକ ଆଶା ନେଇ ଆସିଛି।

କଥା ଓ ଅଭ୍ୟାସ

ଛୋଟ ସିଧା ପ୍ରଶ୍ନ କରେ। ଆଗେ ଦେଖେ, ତା’ପରେ ପଚାରେ। କୋଳି ପୁଟୁଳିକୁ ଧରି ରହିବା ଓ କହିବା ଆଗରୁ ଟିକେ ଅଟକିବାରେ ତା’ ମନର କଥା ଦେଖାଯାଏ।

ପୋଷାକ ଓ ରୂପ

ବାର ବର୍ଷର ପିଲାର ଦେହଭଙ୍ଗୀ, ଛୋଟ କେଶ, ସରଳ ସୂତା ବସ୍ତ୍ର। ଚାଲିବାକୁ ସୁବିଧା ହେବାପରି ତଳ ବସ୍ତ୍ର ଖୋସା; ଉପର ବସ୍ତ୍ର ଛାତି ଦେଇ କାନ୍ଧରେ। ସଜସଜ୍ଜା ଅପେକ୍ଷା ତା’ ଧ୍ୟାନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଏହି ଚରିତ୍ରର ନୂଆ ପାଠ୍ୟ

ବିଶୁ ମହାରଣା

ବାପା ଓ କାରିଗର

କାମ ଓ ସମ୍ପର୍କ

ଲୋକକଥାରେ କୋଣାର୍କର କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ କାରିଗର। ଏହି ପର୍ବରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି କେବଳ କାମର ଦକ୍ଷତା ନୁହେଁ—ପୁଅ ଆସିଲେ କାମ ଛାଡ଼ି ତା’ କଥା ଶୁଣିବା।

ଭାବର ପରିବର୍ତ୍ତନ

ଅଜଣା ପିଲାକୁ ଦେଖି ପ୍ରଥମେ ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ। ଘରର ଫଳ ଦେଖି ଧ୍ୟାନ ବଦଳେ। ପୁଅର ନାମ ଶୁଣିଲା ପରେ ଏକ ବିରାମ—ତା’ପରେ ଭେଟ।

ପୋଷାକ ଓ ହାତର କାମ

କାମ ପାଇଁ ଖୋସା ସୂତା ଧୋତି, କାନ୍ଧରେ ସାଧା କପଡ଼ା। ମୁହଁ ଓ ହାତରେ ଅଭିଜ୍ଞତା ରହିବ, ରାଜକୀୟ ସଜ ନୁହେଁ। ପୁଅ ପାଖକୁ ଆସିଲେ ହାତୁଡ଼ି ତଳେ ରଖନ୍ତି।

ଏହି ଚରିତ୍ରର ନୂଆ ପାଠ୍ୟ

ଧରମାର ମାଆ

ଘରର ସ୍ମୃତି ଓ ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ

ନିଜର ଭୂମିକା

ପୁଅର ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣନ୍ତି। ଘରର କୋଳି ପୁଟୁଳିରେ ବାନ୍ଧିଦିଅନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଛୋଟ କାମ ବାପା–ପୁଅଙ୍କ ଭେଟର ସୂତ୍ର ହୁଏ। ଏହି ସଂସ୍କରଣରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ନାମ ଗଢ଼ାଯାଇନାହିଁ।

କଥାର ସ୍ୱର

ସ୍ନେହ ଛୋଟ କଥାରେ ରହେ। ବଡ଼ ଭାଷଣ ବଦଳରେ ପୁଟୁଳି ଭଲକରି ବାନ୍ଧିବା, ପୁଅକୁ ଡାକି ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ମନେପକାଇବା।

ପୋଷାକ ଓ ଭଙ୍ଗୀ

ସରଳ ଘନ ସୂତା ଶାଢ଼ୀର ଆକୃତି, ସରୁ ଧାର, ତଳେ ସଜଡ଼ା କେଶ ଓ ଅଳ୍ପ ଚୁଡ଼ି। ଘରକାମରେ କାନି ଓ ଖୋସା କେମିତି ରହେ ତାହା ଚିତ୍ରରେ ମେଳିବ।

ଏହି ଚରିତ୍ରର ନୂଆ ପାଠ୍ୟ

ସମ୍ପର୍କରୁ ଗପ

ମାଆର ପୁଟୁଳି ଘରର କଥା ନେଇଆସେ। ବାପା କାମରୁ ଆଖି ଉଠାନ୍ତି। ଧରମା ନିଜ ପରିଚୟ ଦେବାର ସାହସ ପାଏ। ଏହି ତିନିଟି ଛୋଟ କାମ ପ୍ରଥମ ପର୍ବକୁ ଗଢ଼େ।

ପରିବାରର ଭାବ ଓ କାରିଗରଙ୍କ ଅଭ୍ୟାସ ଆଗରେ। କୋଣାର୍କର ଚିହ୍ନ ଦୃଶ୍ୟର କାମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଳ୍ପ ରହିବ। ଆଧୁନିକ ବାନ୍ଧ ବା ପବିତ୍ର ମନ୍ଦିର ବସ୍ତ୍ରର ନକ୍ସା ଏହି ପୋଷାକରେ ଅନୁମାନରେ ଯୋଡ଼ାଯିବନି।

ବଡ଼ ଲୋକକଥାର ପ୍ରସଙ୍ଗ

ବଡ଼ ଲୋକକଥାରେ ଧରମା ମନ୍ଦିରର ଶେଷ ପଥର ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରେ ଓ ପରେ ତା’ର ଦୁଃଖଦ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ। ଏହି ପର୍ବ କେବଳ ବାପାଙ୍କ ସହ ପ୍ରଥମ ଭେଟ ଯାଏ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ବୋଲି ଦାବି କରେନାହିଁ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟାରେ ପିଲାର ଜୀବନ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବ।